Vliegtuigbergingen WOII

​Lambers Advies is gespecialiseerd in de voorbereidingen, beoordelen van de inschrijvingen, toezicht tijdens de uitvoering en de afronding van het project. Bert Lambers geeft advies voor complexe vliegtuigbergingen aan internationale overheidsinstanties.

Actuele en feitelijke situatie

Naast explosieven liet de oorlog ook gecrashte vliegtuigen na. Gedurende de Tweede Wereldoorlog zijn op Nederlands grondgebied circa 5.900 vliegtuigen neergestort Ongeveer 80% van de vliegtuigwrakken is al geborgen. Naar verwachting liggen er nog zo’n 1.000 vliegtuigen in de Nederlandse bodem. Bij een vliegtuigberging is altijd sprake van explosieven.

In een deel van de zich in Nederland en zijn territoriale wateren bevindende wrakken, liggen mogelijk nog stoffelijke resten van de bemanningsleden. De identiteit van deze bemanningsleden is in sommige gevallen niet bekend en zijn als vermist geregistreerd. Worden er stoffelijke resten aangetroffen, dan worden deze geborgen door de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht (BID KL).

In deze wrakken bevinden zich, buiten de eventuele stoffelijke resten en persoonlijke bezittingen van de bemanningsleden, mogelijk nog zware explosieven (afwerpmunitie), boordwapens, hechtgebonden asbest en licht radioactieve deeltjes. Naast deze “vaste” stoffen zijn op een wraklocatie mogelijk ook nog “vluchtige” en vloeibare stoffen aanwezig. Deze bodemvreemde stoffen vormen een bedreiging voor het milieu.

Waarom een vliegtuigberging

Het bergen van een vliegtuigwrak kan verschillende redenen hebben. Vanuit veiligheidsoogpunt omdat er explosieven op de locatie aanwezig zijn en er ontwikkelingen op de crashlocatie gepland zijn. Tevens zijn factoren als algemeen belang, volksgezondheid, respect voor onze bevrijders en piëteit ten aanzien van nabestaanden, zaken die een vliegtuigberging legitimeren.

Waarmee beginnen?

De verantwoordelijkheid

Conform de “Circulaire bergen van vliegtuigwrakken en vermiste bemanningsleden uit de Tweede Wereldoorlog” gebeurt de daadwerkelijke berging van vliegtuigwrakken onder de verantwoordelijkheid van de Stafofficier Vliegtuigberging (SOVB) van het Logistiek Centrum Woensdrecht van de Defensie Materieel Organisatie. Hij wordt zo spoedig mogelijk in kennis gesteld van de voorgenomen berging.

De berging en identificatie van stoffelijke resten is bij uitsluiting voorbehouden aan de Bergings- en Identificatiedienst Koninklijke Landmacht (BIDKL). De bergingswerkzaamheden dienen onder WSCS-OCE condities uitgevoerd te worden in verband met de mogelijke aanwezigheid van explosieven. Een archeologisch onderzoek kan eveneens deel uitmaken van de berging. Een gemeente is altijd het bevoegd gezag.

Historisch Vooronderzoek

Nadat een Historisch Vooronderzoek is uitgevoerd en een positief bergingsadvies is afgegeven door de SOVB, is nader onderzoek op de crashlocatie van belang om een goede kostenraming te kunnen opstellen.

Veldonderzoek vooraf

Lambers Advies kan u adviseren hoe u het beste een milieukundig- en een horizontaal en verticaal afbakeningsonderzoek uit kunt voeren. Hieruit valt af te leiden of er rekening gehouden moet worden met een milieukundige sanering van de bodem en wordt exact bekend over welke oppervlakte en vooral op welke diepte de vliegtuigdelen zich bevinden. Tevens kan een grondwaterstand onderzoek worden uitgevoerd, met een bemalingsadvies.

Opstellen uitvraag of bestek

Het opstellen van een Plan van Aanpak op basis van de onderzoeksresultaten, is een belangrijke stap naar het formuleren van een goede uitvraag. Locatie specifieke factoren, zoals de bodemopbouw en diepte waarop vliegtuigresten verwacht worden, spelen hierbij een belangrijke rol. Het is van essentieel belang dat u de inschrijvingen beoordeeld met kennis van zaken. Hierdoor kunnen de valkuilen en inschrijftrucjes, vooraf te niet worden gedaan. Lambers Advies adviseert, kan de plannen voor u opstellen en denkt mee met de opdrachtgever!

De uitvoering

De voorbereidingen
Na goedkeuring door alle betrokken instanties, kan het besluit genomen worden om daadwerkelijk tot berging over te gaan. Dan zijn er nog veel zaken die geregeld dienen te worden. Onder andere:

  • Voorbereidingen met het geselecteerde A-gecertificeerde bedrijf, welke de uitvoering zal gaan verzorgen.
  • Voorbereidingen met de SOVB. Persconferenties.
  • Specifieke vraagstukken betreffende het project.
  • De belangen van de grondeigenaar.
  • Er kunnen bijvoorbeeld kijkdagen georganiseerd worden, altijd een groot succes en het geeft openheid voor een ieder.

Lambers Advies weet welke zaken er op u afkomen en kan de uitvoerende organisatie hierin adviseren en begeleiden. Een goede voorbereiding is belangrijk om een vlotte en gestructureerde vliegtuigberging mogelijk te maken. Hierdoor kunnen vooraf kosten worden gereduceerd.

De uitvoering en afronding

Lambers Advies kan toezicht houden op de werkzaamheden. Indien er voorstellen tot wijziging worden gedaan door het aannemersbedrijf, kan Lambers Advies, door vele jaren ervaring met civieltechnisch werk, deze wijziging voor u beoordelen. Dat maakt dat er geen wijzigingen doorgevoerd worden om alleen de aanneemsom te verhogen.

Na de werkzaamheden kan Lambers Advies u begeleiden bij de financiële afronding met het ministerie.

Lambers Advies zorgt er voor dat u op de hoogte bent van alle “ins en outs” geen dingen vergeet en geen verrassingen achteraf tegenkomt.

Circulaire vliegtuigbergingen

In deze circulaire schetst de Minister van Defensie de verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de verschillende overheden en andere betrokkenen bij het bergen van vliegtuigwrakken en stoffelijke resten uit de Tweede Wereldoorlog en de opsporing en ruiming van de hierbij aanwezige (conventionele) explosieven.

Download PDF – Circulaire vliegtuigberging